هوای تازه برای تنفس نشریه های دانشجویی

برگزیده های زانست

    هوای تازه برای تنفس نشریه های دانشجویی

    چاپفرستادن به ایمیل


    کُرددانش؛  نهال آسیب دیده ی نشریه های دانشجویی پس از سال ها خشکسالی، با وزیدن نسیم اعتدال جانی دوباره یافته است؛ نهالی که البته همچنان در معرض آفت های بسیار قرار دارد و برای تنومند شدن نیازمند مراقبت و حمایت مسوولان است.


    ایرنا
    نوشت: هنوز از دوره ی اعمال محدودیت های شدید بر فعالیت های دانشجویی چندان فاصله نگرفته ایم؛ دوره یی که فضای بسته و سنگینی حاکم بر فعالیت های دانشجویی صدای مطالبه گر و پرسشگر دانشجویان را خاموش ساخته بود. در شرایطی که کمتر کسی انتظار بازگشت پویایی به فضای سیاسی و همینطور رونق دوباره ی تشکل ها و نشریه های دانشجویی را داشت، دولت یازدهم در تابستان سال 1392 بر سر کار آمد و با سیاست های اعتدالی خود زمینه را برای پویایی فضای دانشگاه و کنشگری دوباره ی دانشجویان فراهم کرد.

    دیری نپایید که احیای فضای آزاداندیشی و چندصدایی در دانشگاه ها، نشریه های دانشجویی را هم از خواب زمستانی بیدار کرد؛ نشریه هایی که به عنوان یکی از مهمترین ابزارهای فعالیت های دانشجویی در 2 سال گذشته تغییر فضا را تجربه کرده اند.

    پژوهشگر ایرنا برای بررسی میدانی وضعیت کنونی و فضای حاکم بر فعالیت ها و نیز پایش چالش ها و آسیب های موجود بر سر راه رشد و توسعه ی نشریه های دانشجویی به دانشگاه تهران به عنوان یکی از بزرگترین و مهمترین دانشگاه های کشور رفت تا با فعالان این عرصه گفت و گو کند.

    خلوتیِ بیش از اندازه ی محوطه ی پردیس مرکزی و شلوغی سالن های مطالعه نشان از شروع فرجه ی امتحانی داشت و صندلی های ردیف شده ی کنار دیوار، آغاز فصل آزمون را خبر می داد. بیشتر مسوولان تشکل های دانشجویی هم برای بهره گیری از این فرصت دو هفته یی، درِ اتاق های خود را دوقفله و ادامه ی فعالیت تشکل را به بعد از امتحان و شاید به شروع نیمسال تازه در مهرماه موکول کرده بودند.

    حاصل تلاش برای یافتن و گفت و گوی حضوری با مدیر مسوولان نشریه های دانشجویی به گپ و گفت با «یاشار تاج محمدی» صاحب امتیاز و مدیر مسوول گاهنامه ی سیاسی، اجتماعی و تاریخی «نشاط» و «محمدحسین قطبی» مدیر مسوول گاهنامه ی «صبح امید» منجر شد که به ترتیب به انجمن اسلامی دانشکده ی ادبیات و بسیج دانشجویی برادران دانشکده ی علوم تعلق دارند. ادامه ی تلاش ها به یافتن شماره ی تماس با دانشجویانی ختم شد که دست اندرکار نشریه های دانشجویی هستند.

    اگرچه مدیران مسوول نشریه های دانشجویی برای استفاده از فرصت مطالعاتی سنگرهای خود را خالی گذاشته بودند، اما نشریه های آن ها به عنوان نماینده ی اندیشه شان در دانشگاه حضور داشت. اتاق و تابلوی اعلان تشکل هایی چون بسیج، انجمن اسلامی، شورای صنفی، جامعه اسلامی دانشجویان و ... و میزهای جلوی کتابخانه ها و سالن های ورودی دانشکده ها، پُر بود از نشریه هایی که در فصل امتحان شاید در میان دانشجویان خواننده ی زیادی نداشت؛ نشریه هایی که اگرچه نماینده ی تفکر و اندیشه هایی متفاوت و متعارض بود، اما در کنار هم پیش چشم خواننده خودنمایی می کرد و نمایی از فضای تضارب آرا و چندصدایی دانشگاه را به تصویر می کشید.

    آنچه در ادامه آمده حاصل بررسی های میدانی و گفت وگوهای تلفنی پژوهشگر ایرنا با مسوولان چند نشریه ی دانشگاهی است که تصویری از وضعیت این نشریه ها را به دست می دهد.



    ***وقتی چالش های مهم نشریه ها از خود دانشجویان ناشی می شود

    در سالن ورودی دانشکده ی علوم، دانشجویانی در دسته های 2 یا چند نفره در حال صحبت و بحث وخنده بودند. برخی هم با تکیه بر صندلی های دسته دار، مشغول بالا و پایین کردن اطلاعات رایانه های خود بودند و چنان به صفحه ی نمایشگر می نگریستند که گویی مطلب مهمی می خوانند. پرسش های چندباره از دانشجویان در مورد معرفی دست اندرکاران نشریه های دانشکده، به اتاق انجمن اسلامی و بسیج انجامید.

    قطبی رییس واحد برادران دانشکده ی علوم که در نشریه ی این تشکل با نام صبح امید فعالیت دارد به پرسش هایی در زمینه ی فعالیت نشریه های دانشجویی پاسخ گفت. به گفته ی او با روی کار آمدن دولت یازدهم، بیشتر حجم نشریه های انجمن اسلامی به حمایت از رویکردها و سیاست های دولت اختصاص یافته است و بسیج دانشجویی هم درنشریه ی خود از سیاست دولت در گفت وگوهای هسته یی حمایت می کند.

    او در پاسخ به چند و چون اعمال محدودیت بر نشریه ها گفت: حتی در دوره ی پیشین هم محدودیت خاصی بر نشریه های دانشگاه ما اعمال نمی شد. هنوز هم همینطور است و اگر مطلبی انتقادی در مورد مسوولان دانشکده هم منتشر کنیم برخوردهای بدی با ما صورت نمی گیرد.

    به گفته ی قطبی مهمترین چالش بر سر راه فعالیت نشریه ها، نه اعمال محدودیت از بالا بلکه غیر متخصص و غیر حرفه یی بودن دانشجویانی است که قلم می زنند. در این زمینه بی علاقگی دانشجویانی که باید مخاطب نشریه های دانشجویی باشند هم مهم است. در وضعیت کنونی به خاطر استقبال بسیار کم، نشریه ها با بحران مخاطب رو به رو هستند.



    ***مسوولان نه حمایت می کنند و نه محدود

    سرزدن های چند باره ی پژوهشگر ایرنا به انجمن اسلامی دانشکده ی ادبیات دانشگاه تهران در بازه ی زمانی صبح تا ظهر سرانجام به نتیجه رسید و این بار، نه با در بسته ی انجمن که با استقبال گرم گروهی از دانشجویان روبه رو شد که پشت میزی بزرگ نشسته و مشغول هم اندیشی و تبادل نظر بودند.

    تاج محمدی صاحب امتیاز و مدیرمسوول نشریه ی نشاط در ابتدای گفت وگو با پژوهشگر ایرنا و در پاسخ به پرسشی در مورد وضعیت کنونی فعالیت نشریه های دانشجویی گفت: باز شدن فضا اگرچه موجب صدور مجوزهای بیشتری برای تاسیس نشریه های دانشجویی در دولت یازدهم شده اما از آنجا که این نشریه ها ماهیتی دانشجویی دارند و خود دانشجویان (و نه دولت) آن را اداره می کنند، تا جایی که من اطلاع دارم در محتوای آن ها تغییرچندانی ایجاد نشده است.

    به گفته ی مدیرمسوول گاهنامه ی نشاط، بخاطر روند کُند تغییر مسوولان دانشگاه، روند تغییر در نشریه ها هم آهسته بوده است. وی در این زمینه اظهار کرد: به دلیل اینکه «محمود نیلی» هنوز هم با حکم سرپرستی دانشگاه را اداره می کند و جایگاهش محکم نیست، آنطور که باید و انتظار می رود در دانشکده ها شاهد تغییر نیستیم. البته به تازگی تغییر معاون فرهنگی دانشگاه تا اندازه ی زیادی فضا را باز کرده است و در جلسه یی که با ایشان داشتیم در مورد باز شدن فضا و کمک های مالی به نشریه های دانشجویی قول هایی دادند.

    تاج محمدی ادامه داد: در زمان حاضر خط قرمزها برای نشریه ها به طور کامل مشخص نیست و وضعیت شفافی وجود ندارد. به عنوان نمونه در دوره ی جدید، برخی حساسیت ها نسبت به برخی خط قرمزهایی که پیش از این وجود داشت، کمرنگ شده است. ما در شماره هایی از نشریه های خود به نهضت آزادی، مهندس موسوی و کروبی پرداختیم. حتی ویژه نامه یی درباره آیت الله منتظری منتشر کردیم درحالی که فکر می کردیم این ها خط قرمز است و با ما برخورد می کنند اما برخوردی صورت نگرفت در حالی که گاهی به موردهای بسیار جزیی تر خرده می گیرند.

    این فعال دانشجویی گفت: در واقع مسوولان فعلی نه از نشریه های دانشجویی حمایت و نه با آن ها برخورد می کنند. بیشتر محدودیت هایی هم که در زمان حاضر اعمال می شود نه از سوی مسوولان فعلی و کمیته ی ناظر بر نشریه های دانشگاه، بلکه از سوی تشکل های دانشجویی دست راستی است مانند فشارهایی که از سوی بسیج به مسوولان نشریه ی «زنبق» بخاطر انتشار ویژه نامه ی روز جهانی زن در اسفند 1393 وارد شد.



    ***تقویت حاکمیت قانون در دوره ی جدید

    «سعیده حسنی نویسی» صاحب امتیاز و مدیر مسوول نشریه ی دانشجویی زنبق در گفت وگو با ایرنا با اشاره به تفاوت های موجود در فضای حاکم بر فعالیت های دانشجویی در دانشگاه های مختلف، دگرگونی های ایجاد شده در آن ها را هم متفاوت دانست.

    به گفته ی این فعال دانشجویی که برای ادامه ی تحصیل از دانشگاه صنعتی امیرکبیر به دانشگاه تهران آمده، به طور کلی فضای دانشگاه امیرکبیر بسیار بسته تر از دانشگاه تهران است و به همین دلیل دگرگونی های اخیر در آن محسوس تر بوده اما این تغییر در دانشگاه تهران که فضای بازتری دارد چندان قابل لمس نیست.

    حسنی گفت: در حال حاضر فضای باز و مناسبی بر فعالیت نشریه های دانشجویی در دانشگاه تهران حاکم است و پایبندی مسوولان این دانشگاه به سازوکارهای قانونی، جلوی برخوردهای سلیقه یی و سیاسی با نشریه ها را گرفته است چنان که تلاش تشکل های دست راستی برای اعمال فشار از بالا بر نشریه ی زنبق بخاطر انتشار ویژه نامه ی روز جهانی زن به نتیجه ی مطلوب آن ها منجر نشد زیرا نقض قانونی از سوی این نشریه صورت نگرفته بود.

    مدیر مسوول زنبق ادامه داد: لزوم پایبندی نشریه های دانشجویی به قانون مطبوعات، آن ها را با چالش های جدی مواجه می کند. نشریه های دانشجویی خود آیین نامه یی جدا دارند اما اگر از آن ها به دادگاه شکایت شود، بر اساس قانون مطبوعات با آن ها برخورد خواهد شد. باید توجه داشته باشیم که نشریه های دانشجویی نشریه هایی حرفه یی نیستند و ممکن است اشتباه های بیشتری در انتشار مطلب ها داشته باشند بنابراین ضروری است که قوانینی متناسب با ماهیت این گونه نشریه ها تدوین شود. از سوی دیگر آیین نامه یی که کمیته ی ناظر بر نشریه های دانشجویی به آن استناد می کند باید اصلاح شود زیرا بندهایی از آن قابل تفسیر است و مسوولان هر دانشگاهی بر اساس تفسیر خود با نشریه ها برخورد می کند مانند آنچه در سال های گذشته برای نشریه های دانشجویی در دانشگاه پلی تکنیک (امیرکبیر) اتفاق افتاد.

    به گفته ی حسنی مشکل عمده ی نشریه های دانشجویی در زمان حاضر مسایل مالی است. در دانشگاه تهران هیچ هزینه یی برای انتشار نشریه ها صورت نمی گیرد در حالی که در دانشگاه امیرکبیر حدود 60 درصد هزینه ی نشریه از سوی مسوولان پرداخت می شود.



    ***فضا برای فعالیت همه ی نشریه ها مساعد نیست

    «سیدمحمدمهدی آل داوود» سردبیر هفته نامه ی «ایران 1404» متعلق به بسیج دانشجویی دانشکده ی حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران در گفت و گو با پژوهشگر ایرنا با همسنجی فضای حاکم بر فعالیت نشریه های دانشجویی در دولت های دهم و یازدهم گفت: در دولت دهم اگر نشریه یی رویکرد انتقادی تندی نسبت به دولت داشت، مسوولان دانشگاه با آن مقابله می کردند. البته هنوز هم همینطور است.

    آل داوود اظهار کرد: عملکرد دولت های دهم و یازدهم نسبت به فعالیت های دانشجویی به نوعی یکسان است. حتی دولت یازدهم بخاطر اصلاح طلب بودن و تفاوت دیدگاه با تشکل هایی چون بسیج، حساسیتش روی آن ها بیشتر شده است. بنابراین فضا برای فعالیت تشکل هایی چون بسیج بسته تر شده است. البته پیش از این در نشریه های بسیج بحث های انتقادی به دولت جدی تر پی گیری می شد اما با نامگذاری سال 1394 به سال همدلی و همزبانی با دولت، تا اندازه یی بحث های انتقادی در نشریه های منتقد دولت کاهش یافته است.

    به گفته ی او نشریه های دانشجویی حداقل در دانشگاه تهران از نظر کمی و کیفی روندی نزولی را طی می کنند و این مساله بیشتر از اینکه ناشی از خط مشی و سیاست های دولت باشد، حاصل رخوت و فعالیت کم خود دانشجویان است. همچنین نبود مخاطب برای نشریه های دانشجویی در دانشگاه ها که برآیندی از فضای جامعه است، کیفیت این نشریه ها را کاهش داده است.



    ***امید به رفع مانع های ساختاری

    «محدثه قزوینی» مدیر مسوول نشریه ی «سحر» متعلق به دانشکده ی علوم اجتماعی دانشگاه تهران در گفت وگو با پژوهشگر ایرنا گفت: موانع اصلی بر سر توسعه نشریه های دانشجویی که در دولت جدید هنوز پابرجا است، اغلب ساختاری است. به عنوان نمونه شورای فرهنگی دانشگاه بر اساس ماده ی 36 آیین نامه ی نشریه های دانشجویی می تواند به صورت یک طرفه نشریه یی را توقیف کند. هنوز هم مسوولان فرهنگی دانشگاه ها با استناد به این بند قانونی با نشریه ها به صورت سلیقه یی برخورد می کنند چنان که شورای فرهنگی دانشگاه تهران به تازگی با استفاده از همین بند قانونی، نشریه ی «ندا» متعلق به انجمن علمی انسان شناسی دانشکده ی علوم اجتماعی را توقیف کرده است. رفع این موانع نیازمند اقدام جدی معاونت فرهنگی وزارت علوم و شورای مرکزی ناظر بر نشریه های دانشجویی است.

    قزوینی همچنین بی قانونی در کمیته ی ناظر بر نشریه ها و نمودهای آن مانند مشخص نبودن شاکی و مکتوب نبودن شکایت را ناشی از مشکل های ساختاری و اصلاح آن را ضرورتی جدی برای فعالیت بهتر نشریه ها دانست.

    به گفته ی قزوینی، به تازگی راه یابی چند تن از دانشجویان و افراد متخصص و دغدغه مند در حوزه ی نشریه های دانشجویی به «شورای مرکزی ناظر بر نشریات دانشجویی وزارت علوم» در جریان انتخابات اخیر آن، امیدها برای اصلاح ساختارها را افزایش داده است.



    *** شورای جدید ناظر بر نشریه های دانشجویی و امید به بهبود

    «علی محمد کامفیروزی» عضو جدید شورای مرکزی ناظر بر نشریات دانشجویی وزارت علوم درگفت وگو با ایرنا در ارتباط با ترکیب جدید این شورا و تاثیر آن بر رویکردهای کلان نسبت به نشریه های دانشجویی گفت: تا جایی که من اطلاع دارم، بجز اعضای دانشجویی، ترکیب این شورا تغییری نکرده است.

    کامفیروزی در مورد اراده ی مسوولان تازه نفس وزارت علوم در رفع چالش های نشریه های دانشجویی گفت: این نشریه ها از مهمترین ابزارها برای فعالیت دانشجویی واقعی هستند و بخش مهمی از فعالیت دانشجویی در چنین عرصه هایی شکل می گیرد. اگر وزارت علوم نخواهد به این عرصه توجه کند، پس توجه به کدام عرصه از فعالیت دانشجویی را در دستور کار خود قرار خواهد داد؟

    وی در ارتباط با برنامه های شورا در مورد بهبود وضعیت نشریه های دانشجویی گفت: شورای جدید هنوز تشکیل جلسه نداده است اما ما بر اساس نیازسنجی، اولویت کار خود را روی تدوین، پیشنهاد و تصویب شیوه نامه هایی در مورد چهار موضوع میزان و نحوه ی اختصاص حمایت های مالی به نشریه های دانشگاهی، روند اخذ مجوز و نظارت بر نشریه های دانشگاهی، نشریه های الکترونیک و آموزش نشریه های دانشگاهی قرار داده ایم تا فضای بهتری را برای فعالیت آن ها فراهم کنیم. ما تصمیم داریم بر وظایف نظارتی شورای ناظر تاکید بیشتری داشته باشیم. این شورا باید روی عملکرد کمیته های ناظر در دانشگاه ها نظارت جدی تری داشته باشد.

    کامفیروزی در ادامه گفت: آموزش به کارشناس نشریه ها و مسوولان فرهنگی دانشگاه ها ضرورتی جدی است که باید در شورا پیگیری شود چرا که سطح پایین اطلاعات آن ها از قوانین و مقررات زمینه ی برخوردهای غیرقانونی با نشریه ها را فراهم می کند.

    کامفیروزی افزود: افزون بر آنچه گفته شد، ایجاد وحدت رویه در کمیته های ناظر، تغییر دستورالعمل های اجرایی، تجدید نظر در آرای صادر شده از سوی کمیته های ناظر و ... جزو اولویت های مورد نظر ما است.

    «سید امین کشاورز» دیگر عضو دانشجوی شورای مرکزی ناظر بر نشریات بود که در گفت وگو با پژوهشگر ایرنا از تغییر فضای حاکم بر بخش های نظارتی نشریه های دانشجویی سخن گفت.

    به گفته ی کشاورز، دولت کنونی به بحث های ممیزی نگاه ویژه یی دارد. بر همین مبنا شورای ناظر بر نشریات هم در تلاش است که بحث ممیزی ها را در دانشگاه ها حل کند.

    در پایان انعکاس دیدگاه های فعالان نشریه های دانشجویی و در فرجام سخن لازم به یادآوری است که نشریه های دانشجویی به عنوان یکی مهمترین عرصه های فعالیت های دانشجویی، حاصل پویش و عصاره ی فکر دغدغه مندانی است که برای ارتقای شاخص های علمی، فرهنگی، سیاسی و اجتماعی دانشگاه و جامعه قلم می زنند. از این رو رفع مشکل ها و تسهیل مسیر رشد و توسعه ی این حوزه از فعالیت های دانشجویی، در نهایت به نفع دانشگاه و جامعه خواهد بود.
     

     

    آيتم جزئيات

    بازدید ها: 38 کليک ها ايجاد شده در چهارشنبه, 20 خرداد 1394 ساعت 06:30 توسط زانست ایران شناسه آيتم: 5163

    آخرین اخبار سنندج